ЯҢАЛЫКЛАР

Актанышта Филүс Хисаметдиновның иҗат концерты.

Бүген Актаныш районында “Олимпка юл”, республика, төбәкара, халыкара һәм Бөтенроссия фән олимпиадаларында җиңүчеләрне хөрмәтләү тантанасы үтте.

Хөрмәтле гражданнар! «Татарстан Республикасының гидрометеорология һәм әйләнә-тирә мохитне мониторинглау идарәсе» ФДБУ мәгълүматы буенча:

Шторм кисәтүе

куркыныч метеорологик күренеш турында

Татарстан Республикасы территориясендә

2021 елның 10 маеннан башлап Татарстан Республикасы территориясендә уртача тәүлеклек температура нормадан 9 градуска һәм аннан да югарырак булган аномаль-эссе һава торышы урнашты.

Аномаль-эссе һава торышы 2021елның 20 маена кадәр дәвам итәчәк.

Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе халыкка тәкъдим итә:

1 Өйдә һава температурасын тотып торыгыз. Көндез тәрәзә һәм тәрәзә капкачларын ябыгыз (әгәр булса, бигрәк тә тәрәзәләр кояш ягына чыкса. Тәрәзәләрне һәм тәрәзә капкачларын төнгә, урамда һава температурасы бинаныкына караганда түбәнрәк булганда ачагыз. Әгәр сезнең торагыгыз кондиционер белән җиһазланган булса, тәрәзәләрне һәм ишекләрне ябыгыз. вентиляторлар җиңеллек китерергә мөмкин, ләкин һава температурасы 35 градустан артык С булганда, вентилятор җылылык авыруларыннан коткарып кала алмый. Күпләп эчәргә кирәк.

2 Эсседә булмаска тырышыгыз. Йортның иң салкын бүлмәсенә, бигрәк тә төнгә күчегез. Әгәр мөмкин булмаса, салкынча температураны тотып торыгыз, көненә 2-3 сәгать салкынча биналарда (мәсәлән, кондиционерлар белән җиһазландырылган җәмәгать биналарында) үткәрегез. Тәүлекнең иң эссе вакытында урамга чыкмаска тырышыгыз. Интенсив физик йөкләнештән качыгыз. Күләгәдә булырга тырышыгыз. Автомобильләрдә балаларны һәм хайваннарны калдырмагыз.

3 Тән җылынуга юл куймагыз, җитәрлек сыеклык эчегез. Салкынча душ кабул итегез. Шулай ук салкын компресслар, юеш салкын сөлгеләрне кулланырга, тәнне салкын су белән сөртергә, аяклар өчен салкынча ванналар ясарга һ.б. Натураль тукымалардан җиңел һәм ирекле кием киеп йөрегез. Урамга чыкканда киң эшләпә яки кепка яки кояштан саклаучы күзлек киегез. Татлы һәм алкогольле эчемлекләрне эчмэгез.

4 Тирә-юньдәгеләргә ярдәм итегез. Әгәр сезнең танышларыгызның берәрсе аномаль эсселеккә бәйле рәвештә сәламәтлеге өчен куркыныч янаса, аларга кирәкле ярдәм алырга ярдәм итегез. Өлкән яшьтәге һәм ялгыз яшәүче кешеләр янына тәүлеккә кимендә бер тапкыр килергә кирәк. Әгәр пациент ниндидер дарулар кабул итә икән, аны дәвалаучы табиб белән киңәшегез һәм бу даруларның организмның терморегуляциясенә һәм су балансына ничек йогынты ясавын ачыклагыз. Әгәр дә сезнең сәламәтлегегез белән проблемалар булса: температурада даруларны 25 градустан да югары күтәрмәгез яки суыткычта саклагыз (инструкцияне саклагыз), хроник авырудан интексәгез яки берьюлы берничә дару кабул итсәгез, медицина ярдәме сорап мөрәҗәгать итегез.

5 Әгәр дә сез яки якында кемдер үзен начар хис итсә.

Башың әйләнүен, бик нык сусавын, баш авыртуын сизсәгез, ярдәм сорап мөрәҗәгать итегез, салкынча урынга мөмкин кадәр тизрәк күчеп, тән температурасын үлчәгез. Сыеклыкны югалтуны тулыландыру өчен, су яки җиләк-җимеш согы эчегез, ял итегез. Әгәр авыртулы мускул спазмнарын сизсәгез (алар еш кына аякларында, кулларда яки корсак өлкәсендә барлыкка килә, күп очракта дәвамлы физик йөкләнеш нәтиҗәсендә көчле эсседә була), һәм минераль алмашуны нормальләштерү өчен электролитлар булган эремәне эчегез. Әгәр җылылык спазмалары бер сәгатьтән артык туктамаса, медицина ярдәме сорап мөрәҗәгать итәргә кирәк. Гаилә әгъзаларыннан яки сез карый торган кешеләрдән кешенең тәне корыган һәм кызышкан булуын сизсәгез, саташу, көзән җыеру яки аңы югалу халәте барлыкка килгән, шунда ук ашыгыч ярдәм чакырырсыз. Медиклар килеп җиткәнче зыян күрүчене салкынча урынга күчерегез һәм аны горизонтальнга салыгыз.

Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе архивыннан фото

Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсенең "Ышаныч телефоны" 8 (843) 288-46-96

Хөрмәтлегражданнар!

Татарстан Республикасы Гидрометеорология һәмәйләнә-тирәмохитнекүзәтүидарәсемәгълүматларыбуенчаметеорологик күренешнең көчәюе турында консультация-кисәтү.

Татарстан Республикасы территориясендә 2021 елның 13 маенда көндез һәм кич белән урыны белән яшен, көньяк-көнчыгыш җилнең тизлеге секундына 15-20 метрга җитәргә мөмкин.

Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе халыкка тәкъдим итә:

Җил көчәйгәндә:

1. Биналардан чыгуны чикләргә. Балаларны караучысыз калдырмау мөһим.

2. Әгәр көчле җил сезне урамда очратса, җир асты кичүләрендә яисә биналарның подъездларында яшеренергә киңәш итәбез. Көчле җилдән йортларның стеналары янында качып торырга кирәкми, чөнки түбәдән шиферның һәм башка түбә ябу материалларның төшүе мөмкин. Бушулайукҗәмәгать транспорты тукталышларына, төзелепбетмәгәнбиналарга да кагыла.

3. Урамда реклама щитларыннан, вывескалардан, юлбилгеләреннән, электрлинияләреннәнерагракторыргакирәк.

4. Зурагачларянындабулырга, шулайукаларянында автотранспорт куяргаярамый-җилөзгәнботакларзуркуркынычтудыра.

5. Көчле җил вакытында электр тапшыру линиясе астында тору һәм өзелгән электр үткәргечләренә якын килү куркыныч.

6. Өске катларның тәрәзәләреннән төшкән ватык пыялалар, шулай ук түбә элементлары куркыныч тудыра. Төзелепкилүче яки ремонтланаторганбиналарянындамондыйкуркыныч арта.

7. Йортларның барлык тәрәзәләрен дә тыгыз итеп ябарга, балконнардан тышка коелырга мөмкин булган предметларны алып куярга кирәк.

8. Торак яки эш урынында тәрәзәләрдән мөмкин кадәр ераграк торырга кирәк.

Яшен вакытында:

1. Әгәрдәсез, велосипедта яки мотоциклдаикән, яшеняшенләгәндә, хәрәкәтитүдәнтуктагыз һәм үз транспорт чарасыннан якынча 30 метр ераклыкта яшен туктаганын көтегез. Автомобильдә йөрүне дә дәвам итәргә кирәкми, чөнки электроника да эштән чыгарга мөмкин. Туктарга, машина тәрәзәләрен ябарга һәм яшен киткәнен көтәргә кирәк.
2. Яшенле яңгыр вакытында сез ачык урында булсагыз, мөмкин булганча түбәнлектә җиргә (комлы яки ташлы грунтта) ятып торырга киңәш ителә. Сезнең янда елгалар, күлләр яки буалар булмасын иде, чөнки су - яхшы үткәргеч, ә яшен сугуы сулыктан 100 метр радиуста тарала.
3. Машина йөртүчеләргә юл хәрәкәте вакытында игътибарлы булырга.
4. Җәяүлеләргә автотрассалар аша чыкканда һәм алар янында булганда аеруча сак булырга кирәк.
5. Ерак араларга барудан баш тартыгыз.

Теләсә нинди бәла булган очракта сез һәрвакыт ашыгыч хезмәтләрне бердәм чакыру номерына – «101,112»мөрәҗәгать итә аласыз. Шалтыратулар тәүлек әйләнәсе һәм шәһәр һәм кәрәзле телефоннардан бушлай кабул ителә.

ТР буенча Россия ГТХМ Баш идарәсенең "ышаныч телефоны" 8 (843) 288-46-96.

Такталачык табиблык амбулаториясенең өлкән шәфкать туташы Гөлназ Фәйзуллина һөнәри бәйрәмен бүген дә хезмәт урынында каршы ала. Хәер, 35 елга сузылган шәфкатьлелек юлында аның ял көннәре бармак белән генә санарлыктыр: тормышын башкаларның сәламәтлеген кайгыртуга багышлаган бу хезмәттә ял көне, төн дигән төшенчәләр юктыр ул, мөгаен.

Барлык сатып алучыларның игътибарын шуңа юнәлтәбез: «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законның 23.1 статьясы нигезендә, сату-алу килешүе кулланучының товарга алдан түләү бурычын күздә тоткан, товарны кулланучыга тапшыру срогы турында шарт булырга тиеш. 

Бүген хакимият бинасында район башлыгы Энгель Фаттахов рәислегендә атналык киңәшмә узды. Чарада оешма-предприятие җитәкчеләре, авыл башлыклары, хуҗалык җитәкчеләре катнашты.

10 май көнне Актанышта район башлыгы кубогына шахмат турниры үтте. Регионара статус алган чарада 40тан артык команда, 160тан артык шахматчы катнашты.

Татарстан Республикасы территориясендә урманнарга югары янгын куркынычы турында кисәтү

Хөрмәтле гражданнар! «Татарстан Республикасының гидрометеорология һәм әйләнә-тирә мохитне мониторинглау идарәсе» ФДБУ түбәндәгеләрне кабул итте:

Урманнарга югары янгын куркынычы турында кисәтү Татарстан Республикасы территориясендә

2021 елның 11 маеннан 17 маена кадәр Татарстан Республикасы территориясендә урманнарда янгын куркынычы югары (4 класс) көтелә.

 Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе кисәтә:

Янгынның космик билгеләре: төтен исеннән, кошларның, хайваннарның, бөҗәкләрнең, аларның миграциясе - бер якка, офыкта төнге шәфәкъ яктысы.

Урман янгынын ничек сүндерәләр? Яфрак токымнарының ботаклары белән янгын читләрен йомшарту; янгынның көпшәк грунт белән каплап, ут хәрәкәте юлында киң канаулар, җир полосалары урнаштыру юлы белән.

Эвакуациягә чыгу мөмкин булмаганда (торак пунктларда массакүләм янгыннар) герметлашкан таш биналарда, гражданнар оборонасы сыену урыннарында яки зур ачык мәйданнарда, стадионнарда яшеренеп көтеп кенә кала.

Урманда янгын чыккач, паникага бирелмәгез. Башта шартларны тиз анализлагыз. Рельефның калку ноктасына менәргә яисә биек агачка үрмәләргә, янгын учагы булган урынны табарга, ут таралу юнәлешен һәм тизлеген билгеләргә, сулыкның, сазлыкның, урман асларының, торак пунктларның урнашуын күрергә кирәк.

Әгәр юл киселгән булса, янгыннан утрауларда, сайлыкларда, сазлыкта, кыя түбәләрендә һ.б. ышыкланырга кирәк. Ябык урыннарны агачлардан ераграк сайлагыз - алар янгын вакытында, тамыр янганда, тавышсыз гына егылырга мөмкин. Ут якынлашканда, киемнәрне су белән чылатыгыз, суга ятыгыз, ләкин камыш янында түгел. Вак-төяктә башта аны һәм өс киемнәрен су белән чылатып, башы белән йокы капчыгына төрегез. Учакка кергәч, вакыт-вакыт кирегә борылыгыз, киемнең кипкән участокларын майлагыз, битне күп катлы бәйләвеч белән саклагыз, аны даими майлагыз. Учакка эләккәч, бөтен нейлон, капрон һәм башка йөзә торган киемне салыгыз, янучан һәм җиңел янып китүчән кирәк-яраклардан арыныгыз.

Әгәр дә сез урманда зур булмаган янгынга тап булсагыз, аны туктату һәм бер үк вакытта, мөмкинлек булса, якындагы торак пунктка яки урманчылыкка ярдәм сорап җибәрергә кирәк.

Урман янгыннары вакытында үзеңне ничек тотарга

Урманда янгын еш кына кеше гаебе белән барлыкка килә - бу ут белән саксыз эш итү дә, сүнмәгән учак та, ташланган шырпы яки тәмәке дә, балалар шаяруы да. Кайвакыт янгын чыгуның сәбәбе булып яшен яшьлеге хезмәт итәргә мөмкин, әмма мондый очраклар шактый сирәк. Шулай да урманда ут стихиясе белән очрашырга туры килсә, нәрсә белергә кирәк соң? Ничек урман янгынына юл куймаска?

Әгәр янгын чыккан булса, нишләргә?

Урманда янгынга ничек юл куймаска тырышырга. Беренчесе - ялга яки походка чыгарга әзерлек. Үзең белән чиләк, балта һәм көрәк алырга тәкъдим ителә. Биш һәм аннан да күбрәк кеше бергә җыелсагыз, бу, әлбәттә, яхшы. Әгәр поход ялгыз булса? Турист-ялгызы үзен чиләкләр һәм балталар белән тутырмаячак. Ялгыз поход өчен (янгын ихтималы аркасында гына түгел) чехолы булган җыелма сапер көрәген сатып алырга һәм аның кырыйларын томаларга киңәш ителә. Шулай итеп, ул сезгә көрәк тә, балта да хезмәт итәчәк.

Икенчесе - урманда учак ягып йөргәндә саклык чараларын сакларга кирәк. Мондый чарага гомумән ут белән бәйле бөтен нәрсә керә. Костерны бернинди очракта да агачлар астында, бигрәк тә кронның аскы ботаклары зур булмаган биеклектә урнашканнары астында үрчетергә ярамый. Коры үлән яисә якында гына коры агач төпләре урнашкан урында учак ягарга ярамый. Учак өчен урынны алдан ук әзерләргә яки эләккән иске учакны кулланырга тырышырга кирәк.

 Туктау вакытында

Беренче номерлы алтын кагыйдә - беркайчан да учакны күзәтүсез калдырырга ярамый! Ягулык запасы турында әзерләнгән әзер ягулык учагыннан өч-биш метр ераклыкта тотыгыз. Бик югары учак үрчетмәгез, әгәр дә ул ниндидер аерым зарурлык таләп итмәсә (сигнал учагы, мәсәлән). Учак мөмкин кадәр азрак очкыннар бирсен, бигрәк тә җил вакытында. Җил килгәндә ут ачканда аның көчен һәм юнәлешен исәпкә алыгыз, чөнки искергән очкыннар үләннәр яисә агач яфраклары януга китерергә мөмкин.

Ягулык рәвешендә коры яфраклы ботакларны (дары кебек яна) кулланмаска тырышыгыз, чөнки учактан очкыннар гына түгел, ә пыскып беткән яфраклар чәчеләчәк. Якын-тирәдә сулык булса, су белән тәэмин ителегез, ә сездә яраклы сулык бар.

 Баскычтан киткәндә, учакны әйбәтләп сүндерергә, су сибәргә һәм туфрак сибәргә кирәк. Әгәр дернны төшерсәләр, сөякне дерн кисәкләре белән каплагыз. Төшендә тулысынча ышаныгыз: учак сүнгән һәм бераздан соң ялкынсынмаячак.

Урманда янгын белән очрашканда нәрсә эшләргә

 Әгәр дә Сез башлаучы янгынны тапсагыз - мәсәлән, зур булмаган үлән өеме яки берәрсе ташлаган учак янында пыскып яткан урман түшәмәсе, моны үзегез сүндерергә тырышыгыз. Кайвакыт ялкынны таптату да җитә (дөрес, бераз сабыр итәргә һәм үләннәрнең яки түшәкләрнең чыннан да пыскылмавына инанырга кирәк, югыйсә ут яңадан барлыкка килергә мөмкин).

Килеп туган хәлгә дөрес бәя бирергә тырышыгыз. Конкрет шартлардан чыгып, сез мөстәкыйль рәвештә янгынны сүндерүне хәл итәрсезме, яки сезгә ярдәм кирәк булачак. Үз көчегезне артык бәяләмәгез. Янгынны күрсәгез, аны сүндерергә тырыштыгыз, ләкин берни дә барып чыкмады, ә ул көчәйде генә, бәлагә эләкмәс өчен, ераграк китәргә кирәк. Махсус хезмәтләргә тизрәк хәбәр итү мөмкинлеген эзләячәкләр.

Мондый очракларда Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хезмәтләре ("01" телефоны), ЕДДС (телефоны - "112"), егерьлар, урманчылар булырга мөмкин. Төркем походында авыр кирәк-яракны группаның бер әгъзасыннан алырга һәм аны йомышчы сыйфатында җибәрергә кирәк.

Хәлнең кинәт үзгәрүен (тизлекнең үзгәрүен һәм җилнең юнәлеше үзгәрүен) исәпкә алыгыз. Китәргә тырышыгыз, "тизлектә янгын белән ярышмыйча", ягъни җилгә каршы яки җил юнәлешенә аркылы, тау битендә аска карап, ут өчен ышанычлы киртәләрне (минераль туфракның һәм елганың киң полосаларын) карап, китәргә тырышыгыз. Еш кына торфяниклар булмаса, янган участоклар бердәнбер куркынычсыз зона булып тора.

Укыгыз: ут җилгә каршы да (кызурак), аңа каршы да (акрынрак) хәрәкәт итә, ә тау битендә аска караганда күпкә тизрәк хәрәкәт итә.

Көнлек янгын режимын күздә тотыгыз. Яну еш кына чык кибүдән соң (иртәнге 9-10 сәг) иртә белән башлана һәм кичке чык төшү белән (кичке 20-21 сәг) тәмамлана. Төнлә янгын "йоклый". Янгын аеруча көчле тәэсир итә һәм көндезге вакытта - 13 дән 17 сәгатькә кадәр тарала. Яңгыр яуыр алдыннан янгын чыгуы кичен көчәя. Бик коры, эссе һава шартларында (5 нче сыйныф) янгыннар шулай ук төнлә дә тарала, гәрчә, кагыйдә буларак, төнлә коры җир булганда

Яну учагы кечкенә булса Әгәр дә сез барлыкка килә торган янгынны вакытында сиздегез, һәм янгын учагы зур булмаган мәйданга ия икән, сез мөстәкыйль рәвештә аны локальләштерү һәм сүндерергә карар кабул итә аласыз. Сулык янында булганда, утны су белән агызыгыз, юеш материя белән ялкынны бәреп төшерергә мөмкин. Кайнар үләнне сынган ботаклардан "себерке" кулланып сүндерергә мөмкин. Шул ук вакытта, алга таба хәрәкәт иткән кебек, һөҗүмнәрне төп ут ягына күчерергә кирәк. "Веник" берничә тапкыр сукканнан соң, үзе янып китмәсен өчен, кулларында берничә тапкыр борырга кирәк, ә аның җылынган ягы бераз суына төште.

Сак булыгыз, торфяник яна

 Бик куркыныч һәм бик куркыныч күренеш. Күзгә төтен керә, тын алу бик авыр. Бәла-каза зонасыннан җил юнәлешендә китәргә кирәк, төтен һәм ут сездән артта калсын өчен. Аяк астында кайнар җир бер генә нәрсәне аңлата: сез зур куркыныч астында. Торф янганда, ут еш кына җир астына китә, анда тулы бер участоклар яна, бушлыклар барлыкка китерә. Мондый пеклода яту гадирәк, нәтиҗәләр гадәттә аянычлы. Шундый шартларда хәрәкәт иткәндә, алдыгызда юлны колга белән карагыз. Бу сазлык буйлап күчкәндәге кебек булачак.

Хәтерлисезме, янучы торф температурасы якынча 600 градус, ә чыгу бик авыр булырга мөмкин.

Янгын зонасыннан чыгу

Янгын зонасыннан чыккач, бәла-каза турында мөмкин кадәр кыска вакыт эчендә хәбәр итәргә кирәк. Хәвеф хәбәрләрен тапшырганда, танылган янгын координаталары, аны күргән вакытыгыз һәм килеп чыгуның сәбәбен (хәтта бу сәбәп сез үзегез булсагыз да) сөйләгез.

Һәркем нәрсә эшли ала

Теләсә кайсы табигый территориядә ут белән сак булыгыз. Сезнең җыйнаксызлыгыгыз зур проблемаларга сәбәп булмасын өчен, түбәндәге кагыйдәләрне үтәгез:

- Кырларда һәм кырларда беркайчан да коры үлән яндырмагыз. Башкаларның моны ничек эшләүләрен күрсәгез, аларны туктатырга һәм үлән палларының бик куркыныч булуын аңлатырга тырышыгыз.

 - беркайчан да коры урманда яки торфлыкта учак якмагыз. Иң элек, учакның минераль туфракта (ком яки балчык) урнашуына инаныгыз. Учак ягып җибәргәнче, учак якасыннан һәм аның тирәсендә бер метр радиуста урман түшәмәсен җыегыз; Китәр алдыннан учак ягып җибәрегез. Шуннан соң көлне ватып карагыз да, сакланган булса, аның астында пыскып янучы күмер сакланмаган дип ышаныгыз

- тагын бер тапкыр ятагыз. Төтен яки пар килгәнче, култык астыннан китмәгез. Учак салырга нәрсә турында алдан кайгыртыгыз;

- беркайчан да сүнмәгән шырпылар яки тәмәке ташламагыз, урманда төрле пиротехника әйберләреннән: петардлардан, бенгаль утларыннан файдаланмагыз.

- Сезнең дусларыгызга һәм танышларыгызга аларның саксызлыгы янгыннарга сәбәп булырга мөмкин икәнлеген аңлатырга тырышыгыз.

Превентив чаралар (башка сүзләр белән әйткәндә - саклык) - урман янгыннары белән көрәшүнең иң нәтиҗәле ысулы. Бу дөньяның күп кенә илләренең тәҗрибәсе белән раслана.

Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсенең "Ышаныч телефоны" 8 (843) 288-46-96

Актаныш районы 76 тапкыр Җиңү язын каршы алды Бөек Җиңүнең 76 еллыгына багышланган бәйрәм тантанасы быел да район хакимияте бинасы каршында оештырылды.