Сайлау инде башланды

Быел республикада яшәү­че­ләр Татарстан Президентын һәм муниципаль берәмлекләргә депутатлар сайлаячак. Мәгълүм булганча, соңгы тапкыр республика башлыгына турыдан-туры тавыш бирү моннан 14 ел элек оештырылган иде. Ә берләш­терелгән сайлаулар 1999 елдан бирле үткә­рел­мәгән. Кандидатлар да билгеле. Хәзер агитация чоры бара. Татарстан белән идарә итү дил­бегәсе кем кулына күчәр, дигән сорау белән баш ватучылар юк. Рес­публика башлыгы вазыйфасына кандидатлар турында сөйләгәндә, әллә шаяртып, әллә чынлап – генерал булырга хыялланмаган солдат буламы соң, дигән сүзләрне ешрак ишетергә туры килә. Хәер, солдатлар да кирәк. 
Депутат кәнәфие өчен 9 мең­нән артык кандидат көч сынашачак. Аларның 18 процент чамасы – үз-үзләрен тәкъдим итүчеләр. Тавыш бирүчеләр 7 мең 716 депутатны сайларга тиеш. “Республикада көндәшлек мәдәнияте барлыкка килде”, – диде Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Әгъзам Гобәйдуллин сайлау алды көрәше турында сөй­лә­гәндә. Тавышланмыйча гына ярышырга өйрәндек, ягъни мәсәлән. Бүген Президент сайлавына бәйле бер генә шикаять тә теркәлмәгән икән.

 
Алдан тавыш бирү чарасы быел республикада икенче тапкыр үткәрелә инде. Алдан тавыш бирергә те­ләүчеләрне җирле сайлау ко­миссияләрендә инде ике көн элек үк кабул итә башладылар. Алар 8 сентябрьгә кадәр эш көн­нәрендә кичке сәгать дүрттән си­гезгә кадәр, ә ялларда иртәнге сәгать сигездән кичке дүрткә кадәр эшләячәк. Комиссия вәкил­ләренә ни өчен алдан килүеңне аңлатып бирергә дә туры киләчәк. “Тавыш бирүчеләр махсус гариза тутырачак, – дип аңлатты Үзәк сайлау комиссиясе сәркатибе Надежда Борисова. – Анда бердәм тавыш бирү көнендә сайлау участогына килә алмауның сәбәбен күрсә­тергә кирәк. Бу – ял вакыты туры килгән, эш яки укуга, иҗтимагый һәм дәүләт эшләренә бәйле рәвештә башка җиргә китәргә мәҗбүр булучыларга кагыла. Калган очракларны комиссия вәкил­ләре аерым тикшерәчәк. Закон нигезендә, гаризага бәйле карар бер тәүлек эчендә кабул ителергә тиеш. Тавыш бирергә теләүчегә йә ризалык бирәләр, йә юк”. 9-12 сентябрь көннәрендә алдан тавыш бирү эше участок сайлау комис­сияләрендә дәвам итәчәк. Эш вакыты шул ук.

 
Атна уртасында участок сайлау комиссияләре дә эшкә тотынды инде. Республика күлә­мендә аларның гомуми саны 2 мең 802не тәшкил итә. Бердәм тавыш бирү көненә кадәр биредә сайлаучылар исемлекләрен дә яңадан тикшереп чыгачаклар. “Һәр сайлаучыга алдан участокка килеп исем­лек­тәге мәгълүматны тәгаенләү һәм сайлауга килү өчен чакыру таратачаклар”, – диде Әгъзам Гобәй­дуллин. Почта тартмаларында бүген үк сайлау көненең әһә­мияте һәм әлеге чарада катнашырга чакыру турындагы мәгъ­лүмат урын алган кәгазь­ләр табарга мөмкин инде. Газета укучыларыбыз арасында бу уңай­дан борчылу белдерүчеләр дә бар. “Рус телендә язылган кәгазьләр генә өләшәләр. Татарстанда ике дәүләт теле бит”, – ди алар. Форсаттан файдаланып, әлеге сорауны Үзәк сайлау комиссиясе вәкил­ләренә дә җиткердек. “Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе аша нәшер ителгән барлык мәгълүмат кәгазь­ләре, белеш­мәләр ике телдә чыга. Чакыруның да бер ягына – русча, икенчесенә татарча язылган”, – дип аңлатты “Ватаным Татарстан” хә­бәр­чесенә Надежда Борисова.

Бүген депутат вазыйфасына кандидатлар арасында көндәш­лек зур икән. Мәсәлән, Казанда бер урынга – 6, ә Чаллыда бер урынга 4 кеше дәгъва кыла. Сайлауга кадәр депутат вазыйфасына кандидатлар саны кимергә дә мөмкин әле. “Мәсәлән, теге яки  бу кандидатның моңарчы хөкемгә тартылуы турында мәгълүмат җиткерүчеләр бар, – диде Надежда Борисова. – Тикшерәбез. Әлеге хәл расланса, кандидатны суд аша исемлектән алдырабыз. Андый өч-дүрт очрак булды инде. Теркәлгән вакытта таләп­ләрне тиешенчә үтәмәү­челәр турында да мәгълү­мат бар”.

Ә хәзер иң кызыгы. Татарстан Президентын сайлауны үткәрү өчен республика бюджетыннан 226 миллион сумга якын акча бүлеп биргәннәр. Депутатлар сайлауны исә муниципаль бе­рәм­лекләр оештыра. 13 сен­тябрь­гә әзерлек эше беткән дә диярлек. Бердәм тавыш бирү көнендә сайлау участоклары иртәнге сәгать сигездән кичке сигезгә кадәр эш­ләячәк.

Сораштыру

Сайлаудан ни өмет итәсез?

13 сентябрь көнне үз Президентыбызны сайлаячакбыз. Турыдан-туры сайлау соңгы тапкыр 2001 елда уздырылган иде. Ә сез сайлаудан ни өмет итәсез?

Ирек ЗИННУРОВ, “Синтез” клубы вице-президенты, ко­манданың баш тренеры:

– Әлбәттә, барачакмын сайлауга. Бердәм сайлау көне җит­кән­не көтәргә дә җыенмыйм. Алдан ук тавыш биреп куярга уйлап торам. 13 сен­тябрьдә ярышка чыгып китүебез ихтимал. Сайлауга бармыйча калырга ярамый. Мин респуб­ликаның бүгенге үсеш юлы өчен тавыш бирергә телим. Спортчы, гомумән, Россия гражданы буларак, илнең төрле төбәкләрендә булырга туры килә. Шуңа күрә Татарстандагы үзгәрешләрне, бездәге тормышны чагыштыра алам. Бу аерым бер тармакка гына кагылмый. Республикада барлык юнәлешләр буенча да нык алга китеш сизелә. Мин, ике куллап, Татарстанның бүгенгесе һәм киләчәге өчен тавыш бирәм. Кирәк булса, аякларымны да күтәрергә риза.

Рауза ХӘЙРЕТДИНОВА, Та­тарстанның халык, Россиянең атказанган артисты:

– Өйдән бик чыгып йөри алмыйм. Шуңа күрә сайлау комиссиясе вәкилләре өйгә килер, шәт. Быелгы сайлауны бик өмет­ләнеп көтәм. Татарстан Президенты вазыйфасында кем булачагын фаразлыйм инде. Респуб­лика башлыгына алга таба да уңышлар телим. Бу – бик авыр хезмәт бит. Иртә-кич өйгә кайтып кермичә эшләргә, республикада яшәү­че­ләр өчен тырышырга туры килә. Беләсезме, Татарстандагы үзгә­решләргә шаккатам. Казан да бик нык үсте. Элек без йөргән урамнар хәзер танырлык та түгел. Татар теленә игътибар да кимемәсен иде. Телебезне саклап һәм яклап яшик. Бүген “һәм” түгел “хам”, “шәһәр” түгел “шахар” кебек сүзләрне ишетү йөрәккә бик авыр.